Онлайн тест

НегізгіhornavДәстүрhornavОю-өрнек түрлері мен атаулары

Ою-өрнек түрлері мен атаулары

Дәстүр

Қазақтың ұлттық ою-өрнегі - қазақ жерін мекендеген көшпелі тайпалар өнері әсерімен ғасырлар бойы қалыптасып, белгілі бір жүйеге келген ою-өрнек түрлері. Қазақтың алғашқы ою-өрнек үлгілері Андронов мәдениеті мен байырғы сақ, гұн, ұйсін өнері мұраларынан геометриялық, зооморфтық (жан-жануарлардың табиғи және фантастикалық бейнелері), көгеріс өрнек пен қиял-ғажайып ою-өрнектер (аспанның, жердің символы) ретінде кездеседі.

Олар негізінен малгершілік, саятшылық, әдет-ғұрып, үй іші жабдықтары мен сән-салтанат бұйымдарын, батырлық қару-құралдарын әсемдеуге қолданылған. Тартымды жасалып, биязы көркемделген өнердің көне мұралары (алтын тәтілер, ағаштан қыштан, өнделген теріден жасалған ыдыстар, түкті кілемдер мен кестелі заттар т.б.)

Көк әлемінде байланысты өрнектер: ай, жарты ай, кемпірқосақ, айшық, жұлдыз, күн, шұғыла.

Малға, малдың денесіне, ізіне байланысты өрнектер: айыртұяқ, арқар мүйіз, атерін, қошқармүйіз, тайтұяқ, түйетабан, омыртқа.

Аңға, аңның денесіне, ізіне байланысты өрнектер: бөрікөз, бөріқұлақ,итемшек, иттабан, иттіс.

Құрт-құмырсқаларға байланысты өрнектер: алақұрт, жұлдызқұрт, көбелек, құмырсқа, құмырсқа із.

Құстарға байланысты өрнектер: қазмойын, қазтабан, құсқанат, құсмұрын.

Жер, су, өсімдік, гүл, жапырақ, бұтақ бейнелі өрнектер: ағаш, бітпес, гүл, жапырақ, жауқазынгүл, ирек, ирексу, өткізбе, райхангүл, су, үзілмес, үшжапырақ, шиыршық.

Қару-құралдарға байланысты өрнектер: айбалта, айыр, балдақ, балта, қармақ, шынжыр.

Геометриялық фигуралар тектес өрнектер: қосдөңгелек, қостұмарша, төртқұлақ, тұмарша, сүйір.

Ұқсас жазбалар

Теріден жасалған ыдыс атаулары

Зергерлік бұйымдар

Бояу жасау дәстүрі

Пікірлер

comments3

Арлан

Енртсо пи трвпрыерпввривераа

comment-date01.12.201611:25

Анель

жаксы

comment-date14.03.201721:45

Жанель

Бұндай түрлерін естімеппін керемет

comment-date04.05.201712:00

Пікір қосу